Paleta z workami owinięta folią stretch na owijarce talerzowej

Aktualizacja: listopad 2026

Stabilność ładunku

Stabilność ładunku na palecie: EUMOS 40509, EN 12195-1 i rola folii stretch

Łukasz Zębala

technolog produkcji · Czas czytania: 10 min

Przepisy wymagają, żeby ładunek wytrzymał 80% swojego ciężaru do przodu. Sprawdzamy, co z tego wynika dla owiniętej palety i jak to zmierzyć.

Krótka odpowiedź: w transporcie drogowym zabezpieczenie ładunku musi wytrzymać siły równe 80% jego ciężaru do przodu oraz 50% w bok i do tyłu. Wynika to z dyrektywy 2014/47/UE, normy EN 12195-1 i polskiego rozporządzenia z 2018 roku. Sama paleta owinięta folią stretch musi przy tym zachować kształt. Sprawdza się to testem EUMOS 40509: jednostka ładunkowa przechodzi, gdy pod działaniem przyspieszenia jej odkształcenie sprężyste nie przekracza 10% wysokości, a trwałe 5% wysokości i 6 cm, bez uszkodzeń towaru.

Stabilność ładunku na palecie to dwa osobne zadania. Pierwsze to mocowanie palety w pojeździe: pasy, blokowanie, ściany naczepy. Drugie to sztywność samej palety: czy towar nie przesunie się względem palety ani względem siebie, gdy kierowca gwałtownie zahamuje. Za drugie odpowiada głównie folia stretch i sposób owijania. Poniżej opisujemy przepisy i normy, które to regulują, i to, co wynika z nich dla owijania palet. Tekst jest dla kierowników logistyki, magazynów i pakowania w firmach, które wysyłają wiele palet dziennie.

Skala sił jest większa, niż się wydaje: paleta o masie 1000 kg przy hamowaniu awaryjnym z opóźnieniem 0,8 g napiera do przodu z siłą odpowiadającą ciężarowi około 800 kg. Tę siłę muszą przenieść pasy i ściany pojazdu, a wewnątrz palety folia, tarcie i układ towaru.

Jakie siły musi wytrzymać ładunek w transporcie?

Wartości przyspieszeń, które przyjmuje się przy zabezpieczaniu ładunku w transporcie drogowym:

Kierunek Siła jako część ciężaru ładunku Kiedy występuje
do przodu 0,8 g (80%) hamowanie awaryjne
do tyłu 0,5 g (50%) ruszanie, cofanie
w bok 0,5 g (50%) zakręty, zmiana pasa
w bok, ładunek podatny na przewrócenie 0,6 g (60%) zakręty przy wysokim środku ciężkości

Te wartości podają dyrektywa 2014/47/UE (załącznik III) i norma EN 12195-1. W Polsce wprowadza je rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25 stycznia 2018 r. w sprawie sposobu przewozu ładunku (Dz.U. 2018 poz. 361). Jego § 4 dla ciężarówek i naczep wymaga, żeby zabezpieczenie wytrzymało 80% ciężaru ładunku w kierunku jazdy oraz 50% w bok i do tyłu. Rozporządzenie wymaga też, żeby metodę zabezpieczenia dobierać z uwzględnieniem właściwości ładunku i jego opakowań (§ 6).

Przy kontroli drogowej inspektor może uznać za usterkę również to, że opakowanie transportowe nie pozwala prawidłowo zabezpieczyć ładunku. Paleta, która rozjeżdża się pod pasami, jest więc problemem prawnym, a nie tylko reklamacyjnym.

Czym jest test EUMOS 40509?

EUMOS 40509 to europejska metoda badania sztywności jednostki ładunkowej, czyli palety razem z towarem i folią. Obecne wydanie pochodzi z 2020 roku. Test odpowiada na pytanie, czy owinięta paleta zachowa kształt przy siłach, jakie występują w transporcie.

Jak przebiega badanie:

  1. Paletę stawia się na platformie, która gwałtownie przyspiesza albo hamuje.
  2. Przyspieszenie narasta w czasie krótszym niż 50 ms i utrzymuje się co najmniej 300 ms, zwykle na poziomie 0,5 g, a w wersji dla kierunku jazdy 0,8 g.
  3. Szybkie kamery rejestrują, jak bardzo paleta wychyla się w trakcie i ile przesunięcia zostaje po teście.

Kryteria zaliczenia według europejskich wytycznych zabezpieczania ładunków:

Kryterium Próg
odkształcenie sprężyste w trakcie testu mniej niż 10% wysokości jednostki
odkształcenie trwałe po teście mniej niż 5% wysokości jednostki i mniej niż 6 cm
stan towaru i opakowań bez trwałych odkształceń i uszkodzeń

Paleta o wysokości 1,6 m zaliczy test, jeśli w trakcie wychyli się mniej niż o 16 cm, a po teście zostanie przesunięta mniej niż o 6 cm (5% wysokości dawałoby 8 cm, ale obowiązuje niższy z dwóch progów).

Prostsze badanie: próba przechyłu

Wytyczne Komisji Europejskiej dopuszczają też próbę przechyłu. Paletę stawia się na platformie, którą przechyla się o zadany kąt. Przechył o 26,6° odpowiada sile 0,5 g, a o 38,7° sile 0,8 g (tangens kąta odpowiada przyspieszeniu). Wytyczne podają, że dowolny sposób związania towaru z paletą, w tym folia stretch, jest wystarczający, jeśli paleta wytrzyma przechył w bok o co najmniej 26,6° bez istotnych odkształceń.

To badanie da się przeprowadzić bez specjalistycznej platformy i dobrze nadaje się do porównania dwóch sposobów owijania tej samej palety.

Czy test EUMOS 40509 jest obowiązkowy?

Nie. Przepisy wymagają skutecznego zabezpieczenia ładunku, ale nie wymagają certyfikatu EUMOS dla palety. Test jest sposobem, żeby to wykazać. Europejskie wytyczne podkreślają, że sztywności palety nie da się ocenić wzrokowo ani wyliczyć z parametrów folii, dlatego zalecają badanie typu dla powtarzalnych jednostek ładunkowych.

Wynik testu ma też praktyczną wartość. Według wytycznych palety z towarem konsumenckim można przewozić bez pasów, oparte o ściany i plandekę pojazdu, jeśli jednostka wytrzymuje 0,5 g we wszystkich kierunkach, towar nie przebija folii, a łączny luz na szerokości pojazdu nie przekracza 15 cm.

W przygotowaniu jest norma europejska EN 17321, która ma wprowadzić poziomy stabilności transportowej (TSL) od 0,18 g do ponad 1,0 g. Do czasu jej publikacji punktem odniesienia pozostaje EUMOS 40509.

Jak paleta traci stabilność?

Wytyczne opisują kilka sposobów, w jakie owinięta paleta zawodzi w transporcie:

  • cały ładunek zsuwa się z palety, gdy folia nie łączy dolnej warstwy towaru z paletą,
  • warstwy przesuwają się względem siebie, gdy między nimi jest niskie tarcie, na przykład gładka tektura,
  • górna warstwa się unosi i przechyla,
  • towar przechyla się w obrębie warstwy,
  • paleta „łamie się” na dwie części na wysokości, gdzie folia trzyma najsłabiej.

Każdy z tych przypadków wymaga innej poprawki. Zsuwanie z palety poprawia mocniejsze owinięcie dolnej strefy i połączenie folii z paletą. Przesuwanie warstw poprawiają przekładki antypoślizgowe, bo zwykła tektura zwiększa ryzyko poślizgu. Folią stretch trudno zapobiec poślizgowi, gdy tarcie między warstwami jest bardzo niskie albo gdy towar jest mniejszy od palety.

Jak zbudować stabilną paletę przed owinięciem?

Folia stabilizuje to, co już jest dobrze ułożone. Zanim paleta trafi na owijarkę, sprawdź:

  1. stan techniczny palety: pęknięte deski, wystające gwoździe i zdeformowana paleta osłabiają całą jednostkę, a folia tego nie wyrówna,
  2. rozkład ciężaru: najcięższe opakowania na dół, lżejsze do góry, środek ciężkości jak najniżej i jak najbliżej środka palety,
  3. układ towaru: układ przeplatany, w którym kolejne warstwy zachodzą na siebie jak cegły w murze, wiąże warstwy mocniej niż układ kolumnowy,
  4. obrys palety: towar nie powinien wystawać poza krawędzie palety, a ładunek mniejszy od palety trudniej zabezpieczyć folią,
  5. tarcie między warstwami: przekładki antypoślizgowe zwiększają tarcie, zwykłe przekładki tekturowe przy gładkich kartonach mogą je zmniejszyć,
  6. krawędzie: narożniki ochronne i kątowniki chronią krawędzie kartonów przed naciskiem folii i usztywniają pionowe krawędzie jednostki,
  7. ciężki ładunek: przy ciężkich lub nieregularnych ładunkach folię uzupełniają taśmy spinające.
Narożnik palety z kartonami owiniętej kilkoma warstwami folii stretch
Folia musi połączyć towar z paletą: dolna strefa owinięcia schodzi na deski palety.

Co w owijaniu decyduje o stabilności ładunku?

O sztywności palety decyduje siła, z jaką folia dociska ładunek (siła docisku, ang. containment force), i jej rozkład na wysokości palety. Wpływają na nią:

  1. naciąg folii na owijarce: im większy wstępny naciąg, tym mocniej folia ściska ładunek, ale tylko do granicy wytrzymałości folii,
  2. liczba owinięć w każdej strefie: dolnej, środkowej i górnej,
  3. owinięcie dolne łączące towar z paletą: to strefa, w której ładunek najczęściej się zsuwa,
  4. rodzaj folii: folie o wyższym naciągu roboczym, jak pięciowarstwowa Power (220-350%), dają większy docisk z tej samej masy folii,
  5. grubość folii dobrana do krawędzi towaru, żeby folia nie przecierała się na narożnikach.

Producent owijarek Lantech podaje orientacyjne wartości siły docisku zależne od rodzaju ładunku, od kilku funtów dla ładunków lekkich do kilkunastu dla niestabilnych, i zaleca mierzyć ją w trzech strefach palety, przyjmując najniższy odczyt. Siłę docisku mierzy się przyrządem, nie dotykiem.

Badanie Politechniki Warszawskiej z 2021 roku pokazało, jak duże znaczenie ma sam program owijania: ta sama paleta przy jednym ustawieniu zaliczyła test przy 0,4 g, a przy 0,5 g wychyliła się za mocno. Inny dobór folii i liczby owinięć zmienił wynik.

O tym, jak naciąg przekłada się na zużycie folii, piszemy we wpisie Grubość folii stretch.

Jak sprawdzamy owijanie u klienta

Stabilności palety nie da się dobrać zza biurka. W ramach bezpłatnego audytu pakowania nasz technolog mierzy u klienta zużycie folii na paletę, rzeczywisty naciąg na owijarce i czas owinięcia, testuje warianty folii i w ciągu 5 dni przysyła raport z doborem wariantu. Wybraną folię sprawdzasz potem na partii testowej, na własnej owijarce.

Szczegóły znajdziesz na stronie audytu pakowania, a parametry folii w tabeli folii stretch.

Najczęstsze pytania o stabilność ładunku na palecie

Jakie siły musi wytrzymać zabezpieczenie ładunku?

80% ciężaru ładunku do przodu oraz 50% w bok i do tyłu, a przy ładunku podatnym na przewrócenie 60% w bok. Tak stanowią dyrektywa 2014/47/UE, norma EN 12195-1 i rozporządzenie Dz.U. 2018 poz. 361.

Co to jest test EUMOS 40509?

To metoda badania sztywności palety z towarem. Paleta na platformie przechodzi gwałtowne przyspieszenie, zwykle 0,5 g. Zalicza test, jeśli odkształcenie sprężyste jest mniejsze niż 10% wysokości, a trwałe mniejsze niż 5% wysokości i 6 cm.

Czy certyfikat EUMOS 40509 jest obowiązkowy?

Nie. Przepisy wymagają skutecznego zabezpieczenia ładunku, a test EUMOS 40509 jest uznanym sposobem, żeby to wykazać.

Czy sama folia stretch wystarczy do zabezpieczenia palety?

Folia odpowiada za sztywność palety, czyli za to, żeby towar nie przesunął się względem palety. Paletę w pojeździe trzeba dodatkowo zabezpieczyć pasami albo blokowaniem, chyba że jednostka wytrzymuje 0,5 g i spełnia warunki przewozu bez pasów z wytycznych UE.

Jak sprawdzić stabilność palety bez laboratorium?

Próbą przechyłu: paleta, która bez istotnych odkształceń wytrzyma przechył w bok o 26,6°, odpowiada sile 0,5 g.

Łukasz Zębala, technolog produkcji w Dominopack

O autorze

Łukasz Zębala

Technolog produkcji, Dominopack

Na co dzień ustawia parametry naszej produkcji i zna maszyny pakujące od strony nastaw. Dobiera folię maszynową, folię Power i tuleje techniczne. Podczas bezpłatnego audytu pakowania przyjeżdża na halę z wagą, mikrometrem i stoperem i ogląda pakowanie przy pracującej owijarce.

Źródła

  • Dyrektywa 2014/47/UE, załącznik III (zabezpieczenie ładunku)
  • European Best Practice Guidelines on Cargo Securing for Road Transport, Komisja Europejska, 2014, ISBN 978-92-79-43643-7
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25.01.2018 w sprawie sposobu przewozu ładunku, Dz.U. 2018 poz. 361
  • EN 12195-1 Zespoły mocujące ładunek na pojazdach drogowych - Obliczanie sił mocowania
  • EUMOS 40509:2020 Test method for load unit rigidity
  • Tkaczyk i in., Sensors 2021, 21(15), 5129, doi:10.3390/s21155129
  • Lantech, How to figure out the right containment force for your loads, lantech.com
  • Dane Dominopack: audyt pakowania i folia Power, dominopack.pl, stan na listopad 2026

Nie wiesz, czy Twoja paleta wytrzyma hamowanie?

Technolog zmierzy na Twojej hali naciąg owijarki i zużycie folii na paletę i dobierze folię. Raport w 5 dni, bezpłatnie i bez zobowiązania zakupu.

Bezpłatny audyt