Krótka odpowiedź: wytrzymałość tulei papierowej opisuje się kilkoma badaniami z serii norm ISO 11093. Najczęściej podaje się odporność na zgniatanie płaskie (flat crush, ISO 11093-9), mierzoną na próbce o długości 100 mm i wyrażaną w kN/m. Do pełnej specyfikacji należą też tolerancja średnicy wewnętrznej (ISO 13542), prostoliniowość i owalność (ISO 11093-5) oraz wilgotność (ISO 11093-3). Wynik ma znaczenie tylko razem z warunkami badania, dlatego porównując oferty, pytaj o metodę, a nie tylko o liczbę.
Tuleje papierowe, nazywane też tulejami tekturowymi, kartonowymi albo tubami tekturowymi, to rdzenie nawijane z wielu warstw wytrzymałej tektury i kleju. Służą do nawijania różnego rodzaju materiałów: folii, papieru, taśm, tkanin, włóknin i membran. W zapytaniach ofertowych najczęściej padają dwie liczby: średnica wewnętrzna i grubość ścianki. Tymczasem o tym, czy tuleja wytrzyma nawój, transport i składowanie, mówią dopiero wyniki badań. Jako producent tulei tekturowych i folii stretch badamy je w każdej partii. Poniżej wyjaśniamy, jak czytać te wyniki. Tekst jest dla działów zakupów, technologów i kierowników produkcji, którzy zamawiają tuleje do nawijania na własnych liniach.
Gdzie stosuje się tuleje papierowe i który parametr jest krytyczny?
Tuleje tekturowe znajdują szerokie zastosowanie w wielu branżach, ale w każdej z nich o doborze decyduje inny parametr. Z naszej tabeli i doświadczenia przy doborze:
| Zastosowanie | Typowa średnica wewnętrzna | Parametr krytyczny |
|---|---|---|
| folie spożywcze, etykiety | ∅28-40 mm | dokładność średnicy, atest do kontaktu z żywnością |
| folia stretch ręczna | ∅38 mm | masa tulei (trafia do ręki operatora), odporność na zgniatanie |
| folia stretch maszynowa, poligrafia | ∅50-76 mm | odporność na zgniatanie, dopasowanie do trzpienia owijarki |
| taśmy, laminaty, folie techniczne | ∅40-45 mm | okrągłość i prostoliniowość |
| papiernie, przemysł tekstylny | ∅100 mm | sztywność na zginanie przy długich tulejach |
| geowłókniny, wykładziny | ∅150 mm | odporność na zgniatanie przy ciężkim nawoju |
| nawoje ciężkie, kable i stal w kręgach | ∅250 mm | odporność na zgniatanie do 15,2 kN, grubość ścianki do 15 mm |
W branży opakowaniowej najczęściej liczy się odporność na zgniatanie i masa tulei. W branży papierniczej i tekstylnej, gdzie tuleje mają długość do 3200 mm, dochodzi sztywność na zginanie i prostoliniowość. Dlatego te same parametry nie wystarczą do wszystkich zastosowań: specyfikację trzeba pisać pod konkretne zastosowanie.
Jakie normy opisują badania tulei papierowych?
Badania tulei opisuje seria ISO 11093 „Paper and board - Testing of cores”. Każda część dotyczy innego parametru:
| Część normy | Co mierzy | Kiedy ma znaczenie |
|---|---|---|
| ISO 11093-1 | pobieranie próbek | żeby wynik dotyczył całej partii, a nie wybranej sztuki |
| ISO 11093-2 | klimatyzowanie próbek przed badaniem | wyniki z różnych laboratoriów są porównywalne tylko przy tym samym klimacie |
| ISO 11093-3 | wilgotność metodą suszenia | tektura zmienia wytrzymałość i wymiary razem z wilgotnością |
| ISO 11093-4 | wymiary: średnica wewnętrzna i zewnętrzna, ścianka, długość | dopasowanie do wału, trzpienia i szerokości materiału |
| ISO 11093-5 | okrągłość i prostoliniowość | bicie tulei na wale przy szybkim nawijaniu |
| ISO 11093-6 i 7 | wytrzymałość i moduł sprężystości przy zginaniu (metoda trójpunktowa) | długie tuleje podparte na końcach, ugięcie na wale |
| ISO 11093-8 | częstotliwość drgań własnych | prędkość krytyczna na szybkich liniach |
| ISO 11093-9 | odporność na zgniatanie płaskie (flat crush) | podstawowa miara wytrzymałości tulei |
| ISO 11093-10 | zgniatanie osiowe (axial crush) | nacisk wzdłuż osi tulei |
Tolerancje średnicy wewnętrznej opisuje osobna norma, ISO 13542. Większość producentów nie bada wszystkich parametrów w każdej partii. W specyfikacji wystarczy wybrać te, od których zależy praca tulei u odbiorcy.
Co oznacza odporność tulei na zgniatanie?
Odporność na zgniatanie płaskie to siła, przy której tuleja ściskana między dwiema równoległymi płytami traci kształt. Według ISO 11093-9 bada się próbkę o długości 100 mm (dla tulei o średnicy wewnętrznej do 300 mm), wyciętą co najmniej 100 mm od końca tulei. Płyty prasy zbliżają się z prędkością 50-65 mm/min, a wynik odczytuje się przy pierwszym maksimum siły na wykresie.
Norma podaje wynik w kN/m, czyli w przeliczeniu na metr długości tulei. Wielu producentów, także my, podaje siłę zmierzoną na samej próbce 100 mm. Przeliczenie jest proste: wynik dla próbki 100 mm mnoży się przez 10.
| ∅ wewnętrzna | Ścianka | Wynik na próbce 100 mm | Ten sam wynik w kN/m |
|---|---|---|---|
| ∅38 mm | 2-4 mm | 1,9 kN | 19 kN/m |
| ∅76 mm | 4-10 mm | 6,1 kN | 61 kN/m |
| ∅150 mm | 6-15 mm | 11,7 kN | 117 kN/m |
| ∅250 mm | 8-15 mm | 15,2 kN | 152 kN/m |
Wartości z naszej tabeli tulei, dla ścianki środkowej z zakresu, stan na listopad 2026.
To częsty powód nieporozumień przy porównywaniu ofert. Tuleja opisana jako „6 kN” i tuleja opisana jako „60 kN/m” mogą być dokładnie tak samo mocne. Dlatego w zapytaniu warto prosić o wynik w kN/m albo o informację, na jakiej długości próbki go zmierzono.
Flat crush, radial crush i zgniatanie osiowe: czym się różnią?
- Zgniatanie płaskie (flat crush) ściska tuleję z dwóch stron. To standardowe badanie branżowe i najczęstszy parametr w specyfikacjach.
- Zgniatanie promieniowe (radial crush) dociska tuleję równomiernie na całym obwodzie, zwykle przez poduszkę pneumatyczną. Lepiej odwzorowuje nacisk nawoju, szczególnie folii, która po nawinięciu się obkurcza i ściska tuleję.
- Zgniatanie osiowe (axial crush) działa wzdłuż osi tulei (ISO 11093-10). Ma znaczenie przy naciskach na czoło tulei.
Wyniki tych badań nie przeliczają się na siebie. Jeśli Twój dostawca materiału albo odbiorca nawojów wymaga konkretnego badania, wpisz je do specyfikacji z nazwy.
Od czego zależy wytrzymałość tulei papierowej?
Wytrzymałość zależy od średnicy, grubości ścianki, gramatury i rodzaju papieru, kleju oraz wilgotności. Sama grubość ścianki mówi o niej niewiele. Przykład z naszych badań, tuleja ∅76 × 600 mm: ścianka 8 mm z makulatury mieszanej wytrzymała 5,2 kN, a ścianka 6 mm z tektury z recyklingu 6,1 kN. Cieńsza tuleja była mocniejsza, bo zmienił się materiał.
Przy tej samej odporności na zgniatanie tuleja może ważyć nawet o 20% mniej, jeśli dobierze się papier i klej zamiast pogrubiać ściankę.
Dlatego w specyfikacji lepiej podać wymaganą odporność w kN niż minimalną grubość ścianki. Producent ma wtedy pole, żeby dobrać lżejszą tuleję o tej samej wytrzymałości.
Jak wilgotność wpływa na tuleje?
Tektura chłonie wilgoć z powietrza. Gdy rośnie jej wilgotność, spada wytrzymałość i zmieniają się wymiary tulei. Dla samych tulei brakuje publicznych danych liczbowych, ale badania tektury pokazują skalę zjawiska: zmiana wilgotności powietrza o 10 punktów procentowych zmienia wytrzymałość tektury na ściskanie o około 10%, a pudła przechowywane przy 80% wilgotności względnej tracą 27-32% wytrzymałości na zgniatanie.
Z tego wynikają trzy praktyczne zasady:
- Wynik badania jest porównywalny tylko wtedy, gdy próbki klimatyzowano tak samo (ISO 11093-2). Wyniki z różnych laboratoriów bez informacji o klimacie trudno zestawiać.
- Wilgotność warto mierzyć w każdej partii (ISO 11093-3), bo od niej zależy, czy tuleja w Twojej hali będzie miała wytrzymałość z karty technicznej.
- Przy doborze tulei liczy się klimat hali, w której pracuje nawijarka, oraz magazynu, w którym leżą nawoje. Tuleja dobrana „na styk” w suchej hali może nie wystarczyć w wilgotnym magazynie.

Jakie tolerancje wymiarów są normą?
Średnica wewnętrzna decyduje o tym, czy tuleja pewnie siedzi na wale, trzpieniu albo uchwytach maszyny. ISO 13542 określa tolerancje jednostronne, czyli tylko w górę:
| Średnica wewnętrzna | Tolerancja wg ISO 13542 |
|---|---|
| 10-60 mm | +0,5 mm |
| 76 mm | +1,2 mm |
| 100 mm | +1,4 mm |
| 150 mm | +1,6 mm |
| 200 mm | +2,0 mm |
| 250 mm | +2,5 mm |
Ta sama norma dopuszcza owalność, czyli różnicę dwóch prostopadłych średnic wewnętrznych, do 0,5 mm przy średnicy poniżej 70 mm i do 1,5 mm przy średnicy 70 mm i większej.
Tuleję tniemy na zadaną długość z tolerancją ±1 mm, do długości 3200 mm. Prostoliniowość badamy na całej długości tulei, bo krzywa tuleja bije na wale i przy szerokich nawojach ściąga materiał na jedną stronę.
Tuleje spiralne i równoległe
Tuleje papierowe produkuje się w dwóch układach wstęg:
- spiralne: wstęgi nawija się pod kątem, więc tuleję można ciąć na praktycznie dowolną długość. To najczęstszy rodzaj tulei do folii, papieru i taśm.
- równoległe (convolute): wstęga biegnie równolegle do osi. Takie tuleje mają wyższą sztywność na zginanie, ale ich długość ogranicza szerokość wstęgi.
Różnią się też sposobem zniszczenia: tuleja spiralna pęka wzdłuż spiralnego szwu, a równoległa ulega wyboczeniu i się fałduje. Przy większości nawojów folii i papieru spiralna tuleja z dobraną ścianką spełnia wymagania.
Jak przygotować specyfikację tulei papierowych?
Specyfikacja, z którą wytwórca tulei przygotuje ofertę bez dodatkowych pytań, zawiera:
- średnicę wewnętrzną i rodzaj wału, trzpienia albo uchwytów, na które trafi tuleja,
- długość tulei i dopuszczalną tolerancję,
- wymaganą odporność na zgniatanie w kN/m albo w kN z długością próbki,
- masę i szerokość nawoju oraz prędkość nawijania,
- sposób transportu i składowania: liczbę warstw, czas, warunki w magazynie,
- kontakt z żywnością, jeśli tuleja trafi do opakowań spożywczych (tuleje ∅28-50 mm mają u nas atest higieniczny, większe średnice na zapytanie),
- wymagane badania i dokumenty dla każdej partii.
Każdą partię tulei badamy przed wysyłką: odporność na zgniatanie na prasie, na próbce 100 mm, jako średnią z 10 pomiarów, oraz prostoliniowość i wilgotność. Wyniki dostajesz na piśmie razem z partią testową. Więcej o doborze tulei do ciężkich nawojów piszemy we wpisie Tuleje tekturowe do folii technicznych.
Najczęstsze pytania o wytrzymałość tulei papierowych
W jakiej jednostce podaje się wytrzymałość tulei?
Norma ISO 11093-9 podaje odporność na zgniatanie płaskie w kN/m. Producenci często podają siłę zmierzoną na próbce 100 mm w kN albo w N. Wynik dla próbki 100 mm mnoży się przez 10, żeby dostać kN/m.
Czy grubsza ścianka oznacza mocniejszą tuleję?
Nie zawsze. Wytrzymałość zależy też od papieru, kleju i wilgotności. W naszych badaniach tuleja ∅76 mm ze ścianką 6 mm wytrzymała 6,1 kN, a ze ścianką 8 mm z innego materiału 5,2 kN.
Jaka tuleja do folii stretch?
Do folii ręcznej standardem jest ∅38 mm ze ścianką 2-4 mm, do maszynowej ∅50 mm, a do cięższych nawojów ∅76 mm ze ścianką 4-10 mm. Średnicę dobiera się do trzpienia owijarki, a ściankę do masy nawoju.
Jakie największe tuleje papierowe produkujecie?
Tuleje o średnicy wewnętrznej do 250 mm, ze ścianką do 15 mm i długością do 3200 mm. Wytrzymują do 15,2 kN na próbce 100 mm, czyli 152 kN/m.
Ile trwa wdrożenie nowego wymiaru tulei?
Najpierw dobieramy parametry i wysyłamy partię testową. Po jej zatwierdzeniu zamówienie seryjne realizujemy w 10 dni.

O autorze
Monika Jeziorowska
Doradca ds. tulei tekturowych, Dominopack
Prowadzi sprzedaż tulei tekturowych. Dobiera z klientem średnicę, ściankę i odporność tulei do nawoju i przygotowuje wycenę, a parametry przekazuje na piśmie.
Źródła
- ISO 11093-9:2019 Paper and board - Testing of cores - Part 9: Determination of flat crush resistance, iso.org/standard/91607.html (metoda opisana według wydania 2006)
- ISO 11093-5:2016 Determination of run-out, iso.org
- ISO 13542:2006 Paper and board - Cores - Tolerances on inside diameter, iso.org/standard/36633.html
- ISO 11093-4:2022 Measurement of dimensions, iso.org/standard/77831.html
- Georgia Tech, Effects of moisture content on box compression strength, research.gatech.edu
- Dane Dominopack: tabela parametrów tulei tekturowych, dominopack.pl/tuleje-tekturowe.html, stan na listopad 2026
